Een sterke basis voor scholen voor iedereenAdvies over de consultatienota over de evolutie naar scholen voor iedereen

Situering

In opvolging van de Visienota Stappenplan richting een inclusiever onderwijs legde de minister op 28 december 2025 de consultatienota over de evolutie naar scholen voor iedereen voor aan de Vlaamse Regering. Deze nota schetst een langetermijnvisie om tegen 2040 te evolueren naar een meer inclusief onderwijssysteem, waarin alle kinderen en jongeren samen kwaliteitsvol onderwijs kunnen volgen in scholen voor iedereen. De nota werd, parallel met de bespreking in de daarvoor opgerichte Staten-Generaal, voorgelegd aan diverse strategische adviesraden, waaronder de Vlaamse Onderwijsraad (Vlor).

Na de consultatie volgt een strategienota die tijdspad, visie en maatregelen concretiseert en later de basis vormt voor een ontwerpdecreet. Veel maatregelen zijn nog toekomstgericht en afhankelijk van inzichten uit pioniersscholen en verder onderzoek.

10 kernboodschappen

De Vlor formuleert het advies in 10 kernboodschappen:

Belangrijke bouwstenen 

De Vlor waardeert de brede visie, de consultatieve aanpak en de focus op diversiteit, nabije ondersteuning en samenwerking tussen beleidsdomeinen. De langetermijnvisie en het principe dat ondersteuning niet afhankelijk mag zijn van labels worden positief beoordeeld.

Zorg voor sterke randvoorwaarden

Een systeemverandering moet gefaseerd, begeleid en voldoende ruim in de tijd worden ingevoerd. Dat vraagt een aantal essentiële randvoorwaarden, zoals sterke basiszorg, coherente zorgstructuren, procesbegeleiding, professionalisering, sterk beleidsvoerend vermogen, aangepaste financiering en inclusieve infrastructuur.

Vermijd eenzijdige probleemstelling 

De consultatienota focust te veel op problemen in het buitengewoon onderwijs en te weinig op een positieve inclusievisie. Leerwinst moet naast het cognitieve ook socialisatie en persoonsvorming omvatten. Inclusie is in essentie een mensenrechtenkwestie en gebaseerd op VN-verdragen zoals het Mensenrechtenverdrag, het Kinderrechtenverdrag en het Verdrag inzake Personen met een Handicap en de Belgische Grondwet.

Maak van pioniersscholen gidsen voor het onderwijsveld 

Pioniersscholen worden positief onthaald als proeftuinen voor vernieuwing. Tegelijk waarschuwt de Vlor voor een systeem met twee snelheden en voor een te eenzijdige focus op één-campusscholen. 1 september 2026 als startdatum lijkt evenwel onrealistisch.

Borg en versterk expertise

Expertise uit het buitengewoon en gewoon onderwijs, maar ook uit de leersteuncentra, de pedagogische begeleiding en de CLB’s moet behouden en benut worden in het nieuwe systeem.  De verhouding tussen schoolinterne multidisciplinaire teams, bovenschoolse teams en eventuele expertisecentra moet nog verduidelijkt worden..

Betrek ouders en leerlingen als volwaardige partners

Ouders en leerlingen komen in de consultatienota nog onvoldoende aan bod, terwijl zij cruciale partners zijn in zowel het beleidsproces als in de uitvoering ervan.  De Vlor vraagt actieve betrokkenheid vanaf het begin, transparante communicatie, aandacht voor impact op gezinsleven en structurele participatie tijdens multidisciplinaire overlegprocessen.

Gerichte ondersteuning voor schoolteams om met leerlingen met psychische, gedrags- en emotionele noden om te gaan

De consultatienota blijft vaag over de ondersteuning voor leerlingen met psychische, gedrags- en emotionele noden en over de samenwerking met de geestelijke gezondheidszorg en de kinder- en jeugdpsychiatrie. Voor deze groeiende doelgroep zijn extra klasvloerondersteuning, gedragskundige expertise, structurele samenwerking en zorgcontinuïteit cruciaal. Ook voor leerlingen die uitvallen of geen school vinden is aandacht nodig.

Duidelijk kader voor leerlingen met complexe en intensieve ondersteuningsnoden

De Vlor vraagt om de groep leerlingen met complexe en intensieve ondersteuningsnoden voldoende af te bakenen en na te gaan hoe een ondersteuningsaanbod voor deze doelgroep kan georganiseerd worden.

Inclusie stopt niet aan de schoolpoort

De consultatienota focust hoofdzakelijk op het kleuter- en leerplichtonderwijs, maar inclusie moet ook gelden voor het deeltijds kunstonderwijs (dko), het hoger onderwijs, het volwassenenonderwijs, de arbeidsmarkt en stageplaatsen. Ook buitenschoolse opvang is een essentieel onderdeel van inclusie. Inclusie is een levensloopbenadering die zich uitstrekt over de volledige school- en loopbaanontwikkeling. 

Interprofessionele samenwerking organiseren

Samenwerking tussen Onderwijs en Welzijn is noodzakelijk in scholen voor iedereen maar onvoldoende. Ook andere beleidsdomeinen moeten structureel betrokken worden, waaronder Werk, Justitie, Jeugd, Gezondheid en Mobiliteit. Er is nood aan duidelijke afspraken en een geïntegreerd kader

Inclusief onderwijssysteem met kwaliteitsvol onderwijs voor alle kinderen en jongeren

De Vlaamse Onderwijsraad ondersteunt de ambitie om te evolueren naar kwaliteitsvol onderwijs voor alle kinderen en jongeren in scholen voor iedereen, maar koppelt die steun aan duidelijke voorwaarden, een bredere inclusievisie, interprofessionele samenwerking, het behoud en de borging van expertise en voldoende middelen om deze transitie waar te maken.

De transitie kan bovendien niet budgetneutraal verlopen. Voldoende middelen, voldoende personeel en aangepaste infrastructuur zijn cruciale voorwaarden voor een succesvolle en duurzame systeemverandering.

Alle betrokkenen hebben recht op een toekomstvisie en een concrete invulling ervan tot op de klasvoer die garandeert dat ze hun kernopdracht bij elke leerling kunnen waarmaken.